FAQS

FAQS: รวมตอบข้อสงสัยด้านต่าง ๆ

 

Q1: อะไรคือ “อุตสาหกรรมคอสเพลย์” ?

A: คอสเพลย์เป็นกิจกรรมการแต่งกายเลียนแบบที่มีความสนุก ความสุข เสียงหัวเราะ และเต็มไปด้วยความสวยงาม เป็นงานอดิเรกที่เข้าถึงทุกเพศทุกวัน แต่ในเบื้องหลังนั้น คอสเพลย์เกี่ยวข้องกับกระบวนการการอุตสาหกรรมหลาย ๆ ส่วนอย่างมากมาย อาทิ

อุตสาหกรรมเกี่ยวกับต้นแบบ เช่น อุตสาหกรรมการผลิตการ์ตูน อนิเมชั่น ภาพยนตร์ ฯลฯ
อุตสาหกรรมการผลิต (ต้นน้ำ) เช่น ผู้ผลิตผ้าผืนชนิดต่าง ๆ ผู้ผลิตโฟมยาง ผู้ผลิตวัสดุการทำชุดและพร็อพส์ ฯลฯ
อุตสาหกรรมการแปรรูป (กลางน้ำ) เช่น ร้านตัดชุด ร้านทำพร็อพส์ ฯลฯ
อุตสาหกรรมนำเสนอ (ปลายน้ำ) เช่น ผู้จัดงานอีเวนต์ ช่างถ่ายภาพ หรือแม้แต่ตัวคอสเพลย์เยอร์เองก็ถือเป็นทั้งผู้ใช้และสามารถนำเสนอผลงานชุดคอสเพลย์ได้

จะเห็นได้ว่าคอสเพลย์เกี่ยวข้องกับอุตสาหกรรมที่มีรูปแบบหลากหลาย ซึ่งเราเชื่อว่าหากเราสามารถทำให้ฟันเฟืองแต่ละชิ้นประสานงาน ร่วมมือกัน เราจะสามารถพัฒนาองค์รวมอุตสาหกรรมและสังคมคอสเพลย์ โอกาสที่จะยกระดับสร้างสิ่งใหม่ ๆ ขึ้นมาย่อมมีความเป็นไปได้

 

Q2: สมาคมอุตสาหกรรมคอสเพลย์ไทยคืออะไร ทำไมต้องมีและทำอะไรได้ ?

A: ที่ผ่านมาร่วมเกือบ 20 ปี แม้จะมีจำนวนคนคอสเพลย์มากขึ้นตามลำดับ แต่ก็ไม่เคยมีการจัดตั้งองค์กรตัวแทนสำหรับคนคอสเพลย์หรือที่เกี่ยวข้องอย่างชัดเจน การดำเนินการต่าง ๆ ในฐานะสังคมคอสเพลย์จึงทำได้ยาก การติดต่อประสานงานหรือเข้าถึงความช่วยเหลือจากภาครัฐและหน่วยงานต่าง ๆ จึงทำได้ยาก

แต่การมีอยู่ของสมาคมอุตสาหกรรมคอสเพลย์ไทยนั้น ทำให้เกิดตัวตนที่น่าเชื่อถือในฐานะนิติบุคคลขึ้นมา ซึ่งสามารถเข้าไปติดต่อกับภาครัฐและหน่วยงานต่าง ๆ รวมถึงเอกชนได้ในฐานะตัวแทนคอสเพลย์

รวมไปถึงมีตัวตนในการเข้าไปประสานในกลุ่มอุตสาหกรรมทุกภาคส่วนเข้ามาร่วมพูดคุย ประสานงาน ร่วมมือกัน เป็นเหมือนจุดรวมประสานพลังทั้งกลุ่มอุตสาหกรรม กลุ่มคนคอสเพลย์ และภาครัฐ หรือ หน่วยงานต่าง ๆ เอกชนต่าง ๆ เพื่อร่วมกันขับเคลื่อนอุตสาหกรรมคอสเพลย์ไปด้วยกัน

โดยสมาคมอุตสาหกรรมคอสเพลย์ไทยกำเนิดจากคลัสเตอร์คอสเพลย์ในโครงการ Cluster BCG Fashion Lifestyle ในการสนับสนุนของสถาบันพัฒนาอุตสาหกรรมสิ่งทอ และสำนักงานส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (สสว.)

ตัวอย่างของการดำเนินการประสานงานต่าง ๆ เช่น สถาบันพัฒนาอุตสาหกรรมสิ่งทอได้ประสานขอให้ทางกลุ่มคลัสเตอร์คอสเพลย์ได้เข้าพบกับทางกรมทรัพย์สินทางปัญญา อันเป็นตัวอย่างของการประสานงานระหว่าง ภาครัฐกับภาครัฐที่มาช่วยสนับสนุนของคอสเพลย์

 

Q3: มองเห็นอะไรในกิจกรรมคอสเพลย์ .. เป็นได้แค่งานอดิเรกเท่านั้นหรือเป็นได้มากกว่านั้น ?

A: โดยพื้นฐานคอสเพลย์คืองานอดิเรกที่เกี่ยวข้องกับอุตสาหกรรมขนาดใหญ่ที่หลากหลาย (ขยายความที่คำถาม Q1) กลุ่มผู้ที่นิยมการคอสเพลย์นั้นสามารถที่จะสนุกและมีความสุขในฐานะว่าคอสเพลย์เป็นงานอดิเรกได้อย่างเต็มที่และเต็มตัว

สำหรับบางคนคอสเพลย์เป็นงานอดิเรก ที่เมื่อถึงวันหนึ่งเค้าอาจจะหยุดหรือคอสเพลย์น้อยลงไป ทั้งการงานอื่น ๆ ที่ต้องทำ ธุระต่าง ๆ
แต่สำหรับบางคน อาจจะอยากอยู่กับคอสเพลย์ต่อไป อยากทำธุรกิจเกี่ยวกับคอสเพลย์ ทำงานที่เกี่ยวข้องกับคอสเพลย์ และนั่นคือสิ่งที่สมาคมอุตสาหกรรมคอสเพลย์ไทยเกิดขึ้นมาเพื่อสร้างความเป็นไปได้นั้นให้ชัดเจนหรือมีหนทางมากขึ้น

ในมุมของอุตสาหกรรมคอสเพลย์นั้น คอสเพลย์ไม่ได้มีแค่การเป็นคอสเพลย์เยอร์

– สำหรับบางคน อาจจะกลายเป็นคอสเพลย์เยอร์ที่มีชื่อเสียง มีกลุ่มแฟนคลับ ได้รับความนิยม สามารถรับงานโชว์ตัว พรีเซนต์สินค้าต่าง ๆ ได้

– สำหรับบางคนสามารถเปิดร้านทำชุด เปิดร้านทำอุปกรณ์เสริม

– สำหรับบางคนสามารถเปิดสตูดิโอถ่ายรูปสำหรับคอสเพลย์

– สำหรับบางคนสามารถกลายมาเป็นผู้จัดงานอีเวนต์

– สำหรับบางคนสามารถนำองค์ความรู้คอสเพลย์ต่าง ๆ ไปต่อยอดสร้างสิ่งใหม่ ๆ

สิ่งเหล่านี้คือความเป็นไปได้ ที่สมาคมอุตสาหกรรมคอสเพลย์ไทย เกิดขึ้นมาเพื่อผลักดันสร้างความเป็นไปได้ สร้างระบบธุรกิจอุตสาหกรรมที่มีความชัดเจน เป็นกลไกขับเคลื่อนเศรษฐกิจไทยในฐานะตัวเลือกรูปแบบใหม่ที่สามารถขายได้ทั้งในเชิงผลิตภัณฑ์และเชิงวัฒนธรรมร่วมสมัย (Pop Culture)

และแน่นอนว่าสำหรับผู้ที่คอสเพลย์เป็นงานอดิเรกก็ย่อมสามารถที่จะคอสเพลย์ได้ตามปกติเช่นกัน แต่สิ่งที่ได้รับจากฟันเฟืองอุตสาหกรรมนั้น ย่อมหมายถึงการได้คอสเพลย์เป็นงานอดิเรกในชุดคอสเพลย์ที่ดีขึ้น ในงานคอสเพลย์ที่ดีขึ้น ในกิจกรรมคอสเพลย์ที่ดีขึ้น

จะเห็นได้ว่าท้ายที่สุดแล้ว ไม่ว่าจะเป็นคอสเพลย์เชิงธุรกิจ หรือ คอสเพลย์เชิงอดิเรก ย่อมได้ประโยชน์ในท้ายสุดร่วมกันนั่นเอง

 

Q4: คอสเพลย์ต้องแต่งกายตามต้นแบบ แล้วเรื่องลิขสิทธิ์?

A: เรื่องลิขสิทธิ์นั้นเกี่ยวข้องกับคอสเพลย์อย่างชัดเจน และสมาคมอุตสาหกรรมคอสเพลย์ไทยให้ความสำคัญกับเรื่องนี้มาก หนึ่งในการดำเนินการแรก ๆ คือการเข้าพบกับกรมทรัพย์สินทางปัญญาเพื่อขอคำแนะนำ ขอความรู้เกี่ยวกับเรื่องลิขสิทธิ์

และยังให้ความสำคัญต่อกลุ่มเจ้าของลิขสิทธิ์ต่าง ๆ โดยหนึ่งในยุทธศาตร์ลำดับต้นของสมาคมคือการเข้าพบ พูดคุยและขอคำแนะนำกับเจ้าของหรือตัวแทนลิขสิทธิ์ต่าง ๆ ซึ่งได้เริ่มดำเนินการบ้างแล้ว

โดยรวมแล้วเราต้องการหาความเป็นไปได้ หาหนทางที่สร้างประโยชน์กับทุก ๆ ฝ่ายไม่ว่าจะเป็นกลุ่มเจ้าของและตัวแทนลิขสิทธิ์ กลุ่มคนคอสเพลย์และอุตสาหกรรมคอสเพลย์ ร่วมกันสร้างประโยชน์และได้ประโยชน์จากคอสเพลย์ร่วมกัน และต่อยอดถึงประโยชน์ใหม่ ๆ อีกด้วย

สำหรับแนวทางนั้น ด้วยเรื่องลิขสิทธิ์ที่เกี่ยวข้องกับคอสเพลย์มีความซับซ้อน การดำเนินการต่าง ๆ ตั้งแต่เริ่มระดมสมองหาหนทาง เข้าพบเหล่าตัวแทนและเจ้าของลิขสิทธิ์เพื่อพูดคุย การวางแผน การมองถึงความเป็นไปได้ของแผนต่าง ๆ ฯลฯ นั้นจำเป็นต้องใช้เวลา

 

Q5: สมาคมจะฟ้องคนคอสเพลย์ละเมิดลิขสิทธิ์แบบนั้นหรือเปล่า?

A: อำนาจการฟ้องร้องลิขสิทธิ์อยู่ที่เจ้าของผลงานนั้น ๆ ทางสมาคมไม่ได้มีสิทธิ อำนาจ ในการดำเนินการใด ๆ ในส่วนนี้

จริง ๆ แล้ว ด้วยคอสเพลย์ค่อนข้างเป็นสีเทาในด้านลิขสิทธิ์ การประกวดคอสเพลย์ การรับจ้างทำชุด รับจ้างทำพร็อพส์ แต่เดิมจึงเข้าข่ายสีเทาตรงนี้อยู่แล้วไม่ว่าจะมีหรือไม่มีสมาคม การฟ้องร้องเกิดขึ้นได้โดยเจ้าของลิขสิทธิ์ไม่ว่าจะมีสมาคมหรือไม่มีสมาคมก็ตาม

กลับกัน สมาคมถือกำเนิดด้วยหลักการการเป็น “ตัวตน” แบบนิติบุคคลเพื่อเป็นปากเสียงสำหรับคนคอสเพลย์ สมาคมจึงมีความตั้งใจที่จะประสานงาน พูดคุย กับตัวแทนและเจ้าของลิขสิทธิ์ต่าง ๆ ในการหาทางออกร่วมกันที่สร้างประโยชน์ได้มากยิ่งขึ้นทั้งกับคนคอสเพลย์เองและเจ้าของลิขสิทธิ์

 

Q6: สมาคมเป็นภาครัฐ หรือจะเอาภาครัฐมาควบคุมคอสเพลย์? สมาคมกำลังจะยกสังคมคอสเพลย์ให้คนนอกหรือเปล่า?

A: สมาคมเป็นนิติบุคคลเอกชน 100% ครับโดยภาครัฐที่เกี่ยวข้องในฐานะช่วยเหลือประสานงานคือ สถาบันพัฒนาอุตสาหกรรมสิ่งทอ และสำนักงานส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (สสว.) ด้วยสมาคมนี้ต่อยอดมาจากโครงการคลัสเตอร์คอสเพลย์ (ขยายความที่คำถาม Q2)

การดำเนินการของสมาคมจึงเป็นเรื่องของเอกชนและไม่ใช่เพียงแค่คำว่าเอกชนเท่านั้น สมาคมอุตสาหกรรมคอสเพลย์ไทยดำเนินการโดยคนคอสเพลย์เป็นหลักด้วยกัน ด้วยบุคคลที่มีผลงานในฐานะบทบาทเว็บสื่อคอสเพลย์ ผู้จัดงานคอสเพลย์ คนทำชุดและอุปกรณ์เสริม จนไปถึงคอสเพลย์เยอร์ และเปิดโอกาสให้ทุกคนมีส่วนร่วมในฐานะสมาชิกสมาคม

การดำเนินการเหล่านี้เป็นเรื่องของพวกเราชาวคอสเพลย์ครับ พวกเราคือผู้กำหนดว่าสมาคมนี้จะหาโอกาสใหม่ ๆ จะแก้ปัญหาใด ๆ เป็นเครื่องมือของพวกเราชาวคอสเพลย์ครับ

ทางสมาคมไม่ได้มีความคิดใด ๆ หรือเจตนาใด ๆ ที่จะยกคอสเพลย์ให้ใครไม่ว่าจะภาครัฐหรือบุคคลภายนอกใด ๆ นอกไปกว่าว่า สมาคมอุตสาหกรรมคอสเพลย์ไทยต้องดำเนินการเพื่อคอสเพลย์ไทย เพื่อทุกคนที่เกี่ยวข้องกับคอสเพลย์

และมีเพียงคนคอสเพลย์เท่านั้นที่รู้ว่าสังคมคอสเพลย์นี้ควรดำเนินการอย่างไร

 

Q7: สมาคมจะเข้ามาควบคุมสังคมคอสเพลย์หรือเปล่า เช่น ใครจะคอสเพลย์หรือจัดงานต้องมาขออนุญาต?

A: สมาคมอุตสาหกรรมคอสเพลย์ไทย วางตัวเองเป็นเพียงหนึ่งในฟันเฟืองสนับสนุนและหาโอกาสใหม่ ๆ ให้กับผู้ประกอบการหรือผู้ที่สนใจในการคอสเพลย์

ทุกสิ่งไม่ว่าจะเป็นการจัดงาน การทำร้านตัดชุด ทำอุปกรณ์เสริม สตูดิโอถ่ายรูป รวมไปถึงการคอสเพลย์ของแต่ละคนนั้น ทำได้ตามปกติไม่ได้ต่างอะไรกับก่อนหน้านี้ตอนไม่มีสมาคมครับ ทำได้อิสระตามสิทธิของทุก ๆ คนครับ ไม่มีแม้แต้อย่างเดียวทีต้องมาขออนุญาตสมาคมใด ๆ เลย เพราะสมาคมไม่มีสิทธิ ไม่มีหน้าที่ และไม่ได้สร้างสมาคมเพื่อเจตนาทางนี้

กลับกัน ในฐานะสมาคมคือเป็นตัวเลือกในการรวมพลังในฐานะหนึ่งตัวตนในการเข้าพบขอความสนับสนุน ขอความช่วยเหลือ ขอความประสานงานจากกลุ่มสมาคมอื่น ๆ จากหน่วยงานต่าง ๆ จากภาครัฐ

ให้ผู้ประกอบการหรือคอสเพลย์ท่านใดมีความสนใจเข้าร่วมรวมพลังเพื่อหาโอกาสใหม่ ๆ ด้วยกัน สามารถเข้าร่วมสมัครสมาชิกได้ และสมาชิกทุกท่านมีส่วนร่วมในการดำเนินการสมาคมตามสิทธิของความเป็นสมาชิกสามัญ วิสามัญ ยุวสมาชิก ตามที่ข้อบังคับสมาคมได้ให้สิทธิไว้ (ข้อบังคับตอนนี้ได้ร่างเสร็จแล้ว เมื่อได้รับอนุมัติและจัดตั้งสมาคมเสร็จสิ้น จะเผยแพร่สู่สาธารณะ สามารถเข้าถึงได้ครับ)

และแน่นอนว่า ไม่มีการบังคับใด ๆ ในการสมัครเข้าร่วมสมาคม เป็นสิทธิในการตัดสินใจของทุก ๆ ท่านครับ
และสมาคมไม่มีอำนาจใด ๆ ในการดำเนินการเชิงบังคับใด ๆ กับสังคมคอสเพลย์ครับ

 

Q8: สมาคมอุตสาหกรรมคอสเพลย์ไทยผูกขาด?

A: สมาคมฯเป็นเพียงทางเลือกหนึ่งในการผลักดันสังคมคอสเพลย์ และไม่ได้มีอำนาจในการผูกขาดตลาดใด ๆ ได้ รวมไปถึงสมาคมต้องดำเนินการภายใต้พระราชบัญญัติสมาคมการค้า พ.ศ. ๒๕๐๙ ซึ่งมีข้อกำหนดห้ามการดำเนินการที่เป็นผลเสียหายแก่ตลาดการค้า ห้ามการดำเนินการที่ทำลายการแข่งขันอันพึงมี

สมาคมไม่ได้มีทั้งเจตนา ไม่ได้มีทั้งสิทธิและอำนาจ รวมไปถึงต้องทำตามกฎหมายพระราชบัญญัติสมาคมการค้า พ.ศ. ๒๕๐๙

 

Q9: อยากได้ตัวอย่างที่เป็นรูปธรรมได้ไหมว่าอะไรคือ “โอกาส”?

A: โอกาสแรกที่สุดคือตัวสมาคมเองครับ ต้องไม่ลืมว่าในรอบ 20 ปีของคอสเพลย์ไทย เราไม่มีองค์กรหรือตัวแทนใด ๆ ที่จะสามารถไปพูดคุยกับภาครัฐ หน่วยงาน สมาคมอื่น ๆ ได้ในฐานะที่จะเชื่อได้ว่าพอจะเป็นตัวแทนหรือตัวตนของคอสเพลย์ไทย

ในทางกลับกัน หากเกิดความเข้าใจผิดหรือสังคมมีประเด็นกับคอสเพลย์ไทย เราก็ไม่มีองค์กรหรือตัวตนในที่พอจะเป็นตัวแทนหรือตัวตนในการออกแถลงการณ์ชี้แจงหรือตอบโต้ที่มีน้ำหนักเพียงพอ

“โอกาสแรก” คือ สมาคมคือการสร้างตัวตนคอสเพลย์ไทยในฐานะนิติบุคคลที่รองรับทางกฎหมายโดยคนคอสเพลย์สามารถสมัครสมาชิกเพื่อความร่วมดำเนินการสมาคมด้วยกันและโอกาสแรกอันนี้คือประตูบานแรกสู่โอกาสต่อ ๆ ไป

.

เรารู้ว่าสำหรับคอสเพลย์นั้น ลิขสิทธิ์ เป็นสิ่งที่ต้องหาคำตอบ (ขยายความที่คำถาม Q4) แต่ที่ผ่านมานั้น เราไม่มีตัวตนใด ๆ ที่สามารถเข้าถึงผู้เกี่ยวข้องในฐานะตัวแทนคอสเพลย์ไทยได้ หากเป็นเพียงบุคคลหรือบริษัทใดบริษัทหนึ่งเข้าพบ ทางผู้เกี่ยวข้องก็ไม่สามารถจะให้น้ำหนักการช่วยเหลือได้เต็มที่เพราะอาจจะเป็นการช่วยเหลือที่ส่งผลแค่บุคคลคนเดียวหรือบริษัทเดียว

ด้วย “โอกาสแรก” ทำให้เราได้เข้าพบกับภาครัฐ หน่วยงานและบริษัท ห้างร้าน สมาคมต่าง ๆ ได้ในฐานะตัวตนคนคอสเพลย์ไทยที่ชัดเจนขึ้น
เราได้พบกับสถาบันพัฒนาอุตสาหกรรมสิ่งทอไทย
เราได้พบกับสำนักงานส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม
เราได้พบกับกรมทรัพย์สินทางปัญญา
เราได้พบกับบริษัท ห้างร้านต่าง ๆ ที่สนใจ
เราได้พบกับตัวแทนสมาคม สมาพันธ์ คลัสเตอร์อื่น ๆ
และการเข้าพบเหล่านั้น คือประตูหลาย ๆ บานสู่ความร่วมมือกัน หาโอกาสใหม่ ๆ ต่อยอดเส้นทางใหม่ ๆ ในอนาคต

 

Q10: มาถึงตรงนี้ยังรู้สึกว่ายังตอบข้อสงสัยได้ไม่หมดเลย?

A: เป็นเรื่องที่ไม่แปลก สมาคมอุตสาหกรรมคอสเพลย์ไทยกำลังแสวงหาโอกาส ความร่วมมือใหม่ ๆ ที่ ณ เวลานี้หลาย ๆ คนยังนึกไม่ออกว่าจะทำได้อย่างไร

ในอดีตที่ผ่านมานั้น เคยมีคนคอสเพลย์ถามว่า “จะเปิดรับขายพร็อพส์ได้หรือ?”
ท้ายสุด ก็มีคนริเริ่ม สร้างโอกาสเปิดรับทำชุด ทำพร็อพส์ ขึ้นมาจนกลายเป็นเรื่องปกติในปัจจุบัน

ในอดีตที่ผ่านมานั้น เคยมีคนคอสเพลย์ถามว่า “จะทำพวกสินค้า Photobook ตัวเอง ขายออกได้จริงหรือ?”
ท้ายสุด ก็มีคนริเริ่ม สร้างโอกาสในการสร้างสินค้ารูปแบบของตัวเองทั้ง Photobook, Poster อะไรต่าง ๆ เป็นเรื่องปกติในปัจจุบัน

สิ่งที่มีอยู่ในปัจจุบันหลาย ๆ อย่างนั้น คือ หลายสิ่งที่คอสเพลย์ในอดีตไม่คาดคิดว่าจะทำได้
สมาคมเองก็เป็นส่วนหนึ่งในทางเลือกที่จะหาสิ่งใหม่ ๆ ต่อไป
ไม่แน่ในอนาคตข้างหน้า เราอาจจะเจอสิ่งหนึ่งที่เราย้อนกลับมามองตอนนี้ ก็บอกตัวเองว่า “ตอนนั้นคิดไม่ถึงเหมือนกัน” ได้เหมือนกัน

สมาคมอุตสาหกรรมคอสเพลย์ไทยจึงต้องขอทั้งเวลาและโอกาสในการดำเนินการ พิสูจน์ตัวเองครับ

——

สมาคมอุตสาหกรรมคอสเพลย์ไทย จัดตั้งโดยวัตถุประสงค์เป็นสมาคมการค้า ตามพระราชบัญญัติสมาคมการค้า พ.ศ. 2509 การดำเนินการสมาคม โครงสร้างสมาคม ข้อบังคับสมาคม ดำเนินการภายใต้ขอบเขตที่พระราชบัญญัติสมาคมการค้า พ.ศ. 2509 อนุญาตและควบคุมไว้เหมือนสมาคมการค้าอื่น ๆ ทั่วไป